TÜRK MİTOLOJİSİNDE RENKLER

Türk kültüründe renklere birçok alanda çeşitli anlamları ifade etmesi açısından başvurulmuştur. Genel olarak bakıldığında renkler daha çok yönsel açıdan kullanılmıştır. Çeşitli konular renklerle simgeleştirilmiştir. Renkleri ve onlara yüklenen anlamları şu şekilde sıralayabiliriz.

Siyah

Siyah, günümüzde de bundan öncesinde de Türklerde ve birçok toplumda olumsuz anlamları ifade etmek için kullanılmaktadır. Siyah, belirsizlik, boşluk, sonsuz karanlık, üzüntü, kötülük, ölüm, yas, karmaşa, şeytan vb. gibi birçok şeyle simgeleşmiştir.

Türklerde kara renk, yönsel açıdan kuzeyi temsil eder. Kuzeyde yaşayan topluluğu vurgular. Türklerdeki karakış deyimi de zor geçen kışı ifade eder. Böylece siyaha ‘güçlü, kuvvetli’ anlamı verilmiştir.

Altaylı Şamanistlerde kötü ruh siyahla temsil bulur. Şamanlar da kara şaman ve ak şaman olarak ikiye ayrılmıştır. Şamanizmde yer altı dünyası kara ile ifade bulur. Ve ölümün, yasın rengidir.

Dede Korkut hikayelerinde yas olan evler ‘karalı göklü otağ’ şeklinde tasvir edilmiştir.

Kırmızı

Kırmızı, güneşin, ateşin, aşkın, hakimiyetin anlatılmasında kullanılmaktadır.

Yön olarak güneyi ifade eder. Kudret, güç, iktidar, şiddet ile simgeleşmiştir.

Türklerin ateşe saygısından dolayı da önemlidir. Ateş kırmızı ile ifade edilmektedir.

Düğün, gerdek rengi olarak da kullanılır.

Savaşın, zaferin rengidir.

Mavi

Genellikle olumlu anlamlar barındırır. Gökle ilgili renktir. Gök tanrı ve gökte olduğuna inanılan ruhlarla ilişkilendirilir. Aklın, sağduyunun, sadakatin ve erdemin simgesidir.

Beyaz

Beyaz genel olarak saflığın ifade edilişinde kullanılan renktir. Aydınlık, ferahlık, temizlik, sadelik, kutsallık anlamları içerir.

Beyaz, ruhun bedene karşı üstünlüğüdür. Soylulukla özdeştir.  Soyun ak olması ve ruhun soyluluğu beyaz ile ifade edilir.

Yeşil

Doğayla ilgili renktir. Daha çok ağaç, orman kültü ile ilgilidir.

Yeşil sözcüğü, yaşıl’ dan türemiştir. Kökü yaş’ tır ve yaş da genç anlamına gelir. Ağaç yaşken eğilir atasözü buradan gelir.

Doğanın canlanması anlamına da gelen yeşil, yeniden doğuş, umut anlamları da içermektedir.

Sarı

Güneşle özdeşleşmiştir. Toprağın rengidir. Akıl, zekilik, duyumculuk anlamları barındırır.

Koyu sarı ise olumsuz anlamlar içerir. Örneğin; fesatlık, hıyanet, vefasızlık, hırs vb. gibi.